Sivaslı Halk Şairleri

Kul Mehmet
16.Yüzyılda yaşayan Kul Mehmet’ten ayrı; 17.yüzyılda yaşayan ve şiirlerinden Sivaslı olduğu anlaşılan bu şairin adı da Kul Mehmet’tir. Şiirlerinde samimi ve duygulu bir anlatım vardır.

Ağlatırsın canan beni
Çeşmim yaşı silinmez mi
Çıkup servi hıramanım
Karşımızda salınmaz mı

İleri git geri dönme
Düşüp aşk oduna yanma
Hemen senden kalur sanma
Gönül senden alınmaz mı

Yar ile sürdüm safalar
Böyle olur mu vefalar
Nedir bize bu cefalar
Yürü sensiz olunmaz mı

Mağrur olma cihan fani
Sensin Yusuf-i sani
Sağ ol canımın canı
Bana bir dost bulunmaz mı

Kaldı canım ah ile zarda
Dil oynar aşk var serde
Kul Mehmet sizin yerde
Aşık kadri bilinmez mi

Pir Sultan Abdal

Asıl adı Haydar’dır. 16.yy.da Yıldızeli ilçesinin Banaz köyünde doğduğu tahmin edilmektedir. Hayatı ile ilgili ayrıntılı bilgi yoktur. Halk şiiri geleneğinin en usta temsilcilerinden olup devrin yöneticilerini eleştiren eserlerinin yanında; aşk, doğa gibi konularda da coşkulu eserleri vardır. Pir Sultan Abdal’ın, çağdaşları ve daha sonra gelen halk şairleri üzerinde derin etkisi bulunmaktadır.

Emir Osman Haşimi
16. Yüzyıl şairlerindendir. Bir kısım eserlerde Sivas’lı olduğu belirtilmektedir. Hece ve aruz vezniyle yazılmış şiirleri vardır.

Ey Dost Bilmem Neyleyeyim
Halim Kime Söyleyeyim
Hayret Bahrine Dalmışım
Anı Nice Boylıyayım

Aşık Olan Kılur Efgan
Arif Olan Kalur Hayran
Bu Dertlü Gönlüme Derman
Nice Edüp Eyleyeyim

ister gönül bunda yarın
görüp vere cümle varın
görmeyince bunda yarın
derdim bana yoldaş eyle

aşkın cana kuldaş eyle
al se sana haldaş eyle
gece gündüz n’eyleyeyim
yarım anda n’eyleyeyim

HAŞİMİ’YA SIRR-I AŞKTAN
AÇAM DİYEN ÇIKAR BAŞTAN
MÜNKİRLERİN GÖNLÜ TAŞTAN
DAHİ KATI N’EYLEYEYİM

Feryadi (Dertli Derviş)

Zoğa’lı Köyü’nde doğan Feryadi, daha sonra gidip yerleştiği Kangal’ın Soğukpınar Köyü’nde öldü. Adına Deli Derviş de derlerdi. Önceleri Kul Yusuf, sonra da Feryadi adıyla nefesler söyledi. Ruhsati’nin ustası olduğu da söylenmektedir.
Feryadi, diğer adıyla Deli Derviş halk arasında çok yüce, ermiş bir kimse olarak nitelendirilmektedir.

Bugün gam yükünün tüccarı geldi
Çekemem bu derdi bölek seninle
Seni seven aşık sararıp soldu
Çekemem bu derdi bölek seninle

Bağımıza gazel düştü güz oldu
Geçti giden günler ömür az oldu
Feryadi’nin yareleri yüz oldu
Çekemem bu derdi bölek seninle

Minhacı
19.Yüzyılın sonlarında ve yirminci yüzyılın başlarında Sivas çevresinde yaşamıştır. Saz şairi Ruhsati’nin oğludur. Şiirleri samimi ve duyguludur.

Vefasız dilberi gördüm pınarda
Şu kara bağrımı dağladı gitti
Bir dem şahin gibi yüzüme baktı
Yıktı kaşlarını ağladı gitti

Yaşını silip de demedi derdi
Fark etmedi zalim namerdi merdi
El sözüne kandı yolun dönderdi
Ak üstüne kara bağladı gitti

Bizi ayırana sanmayın kalır
Erilmez muradın atı gem alır
Gitti bu ülkeden yetişem sanır
Minhacı göz yaşın çağladı gitti

Aşık Veli
19.yy.da yaşamıştır. Doğum tarihi tespit edilememektedir. Şarkışla’nın İğdecik köyündendir.

Dost dost diye hayaline geldiğim
Dost ise ayırmış özünü benden
Çatık kaşı benlerini sevdiğim
Dost ise çevirmiş yüzünü benden

Hani dost uğruna can baş verenler
Hasbetan söylesin gözle görenler
Şimdi bizden yüz çevirmiş yarenler
Evel hekitmezdi gözünü benden

Gözüm yaşı dönerm’ola sellere
Bu ayrılık hak düşürür dillere
Evvel aşna idim her bir hallere
Şimdi sakınıyor sözünü benden

Sadık gerek dost yoluna soyuna
Gönül kail Hak’tan gelen oyuna
Besbelli ki oynıyamam yayına
Anın’çün kaldırmış nazını benden

Her sabah naz ile gelip geçerken
Doldurup da al badeler içerken
Veli’m eydir ak göğsünü açarken
Şimdi mi saklamış yüzünü benden

SERDARİ
Serdari, 1834 yılında Şarkışla’da doğmuştur. Kolu dirseğinden itibaren kesik olduğu için halk arasında Çolak Hacı diye anılır. Hayatı yokluk içinde geçmiştir. Şiirlerinde bu yokluktan acı acı şikayetler eder. Çevresinde şihret yapmış bir halk şairidir.

Nesini söyliyem canım efendim
Gayri düzen tutmaz telimiz bizim
Arzuhal eylesem deftere sığmaz
Omuzdan kesilmiş kolumuz bizim

Sefil ireçberin yüzü soğuktur
Yıl perhizi tutmuş içi koğuktur
İneği davarı iki tavuktur
Bundan gayri yoktur malımız bizim

Rençberin sanatı bir arpa tahıl
Havasın bulmasa bitmiyor pahıl
Tecelli olmasa neylesin akıl
Dördü bir okkalık dolumuz bizim

Evlat da babanın sözünü tutmuyor
Acım diye çift sürmeğe gitmiyor
Uşaklar çoğaldı ekmek yetmiyor
Başımıza bela dölümüz bizim

Sekiz ay kışımız dört ay yazımız
Açlığından telef oldu bazımız
Kasım demeden buz tutuyor özümüz
Mayısta çözülür gölümüz bizim

Serdari halimiz böyle n’olacak
Kısa çöp uzundan hakkın alacak
Mamurlar yıkılıp viran olacak
Akibet dağılır ilimiz bizim

RUHSATİ
1856-1899 yılları arasında yaşamıştır. Deliktaşlı Ruhsati diye de tanınır. Deliktaş, şairin doğduğu ve yaşadığı köydür. Anadolu’nun birçok yerlerini gezmiştir. Cehdi ve İcadi gibi mahlaslar almışsa da Ruhsati mahlasında karar kılmıştır. Şiirlerinde tasavvufi ve tasavvufi ve didaktik özelliklere rastlanır. Fakat aşk konusu üzerine yazdığı şiirleri önemlidir. Halk şairleri içinde şekil güzelliğine önem veren şairlerdendir.

Gene bahar geldi bülbül sesinden
Sada verip seslendin mi yaylalar
Çevre yanın lale sünbül bürümüş
Gelin olup süslendin mi yaylalar

Yediveren bağlar nasıl düzenmiş
Sarı çiçek elvan elvan bezenmiş
Yoktan var eyliyen ne hoş özenmiş
Boynun eğip dostlandın mı yaylalar

Gözyaşlarım sel olmuş da çağlıyor
Kömür gözlüm karaları bağlıyor
Bülbül gelmiş gül dalında ağlıyor
Deli idin uslandın mı yaylalar

Kızıl güller boynun eğmiş bakıyor
Şeydalanmış kuşlar sevda okuyor
Yine bu hasretlik beni yakıyor
Derdim çekip puslandın mı yaylalar

Ben de senin gibi ersem murada
N’eyleyim ki elimde yok irade
Ruhsati’yim gam yüklerim kirada
Beni görüp yaslandın mı yaylalar

MESLEKİ
19.Yüzyılda (1858’de Kangal’da doğmuştur) Sivas’ta yetişen en önemli şairlerden birisidir. Uzun yıllar Aşık Ruhsati’ye hizmet etmiştir. Ona Mesleki mahlasını da Ruhsati vermiştir. Asıl adı Bekir’dir. Bir kısım eserlere göre 1858–1930 yılları arasında yaşamıştır.

KÜLHAŞZADE RAHMİ

Ayrılık badesin tatlı mı sandın
Ne tez tebdil olmuş çimenin dağlar
Bu güzellik geçer sana da kalmaz
Daha neye bağlı gümanın dağlar

Nice güzellerden alırsın bacı
Al yeşil renklerden giyersin tacı
Yardan ayrılması zehirden acı
Bu yüzden gitmiyor dumanın dağlar

Çok içli bir şair olan Rahmi, Sivas şairlerinin son büyük değerlerinden biridir. 1870 yılında Sivas’ta doğmuştur. Sağlığında Ruhsati kadar şöhret kazanan bu şair, çok genç yaşta ve 1911 yılında ölmüştür.
Agahi
Asıl adı Veli olan Agahi, Şarkışla ilçesinin Kılıçcı köyünde 1875 yılında doğmuştur. Bir müddet köy okuluna devam etmiştir. Şiir söylemeye başlayınca da Agahi mahlasını almıştır. Çağının kudretli şairlerinden olan Agahi, Şarkışla Askerlik Şubesi yazıcılığında iken 1916 yılında koleradan ölmüştür.
 

Aşık Veysel ŞATIROĞLU
Aşıklık geleneğinin unutulmaya yüz tuttuğu bir zamanda ortaya çıkan ve 20.yüzyıl Türk Halk Şiirinin önde gelen siması olarak kendini kabul ettiren Aşık Veysel Şatıroğlu, 1894 yılında Şarkışla’nın Sivrialan Köyünde doğmuştur. Yedi yaşına kadar akranları gibi sağlam ve gürbüz olan Veysel, bu yaşta yakalandığı çiçek hastalığı sonucu sol gözünü daha sonra da inek vurması sonucu sağ gözünü kaybetmiştir.
Karanlık ve ızdırapla tanışan Veysel’i düştüğü boşluktan kurtarmaya çalışan baba Karaca Ahmet, oğlunu 10 yaşında bağlama ile tanıştırmıştır. İlk dersini köylüleri Molla Hüseyin, daha sonra Çamşıhlı Ali Ağa’dan alan Veysel, 1933 yılına kadar pir Sultan Abdal, Aşık Kerem, Karacaoğlan, Yunus Emre ve Emrah gibi tanınmış ustaların eserlerini çalıp söylemiştir.
1919 yılında 25 yaşında ilk evliliğini yapan Veysel iki yıl aradan sonra kısa aralıklarla anne ve babasını kaybetmesi, akabinde eşinin de kendisini terketmesiyle zor günler yaşamış ve 1921 yılında ikinci eşi Gülizar hanımla evlenmiş bu evliliğinden ikisi erkek 6 çocuğu olmuştur.
Şiirlerinde birlik ve beraberlik mesajları veren, bilim ve teknolojiyi önemseyip benimseyen Veysel özünde ve sözünde samimidir.

1952 yılında İstanbul’da büyük bir jübilesi yapılan Aşık Veysel’e 1965 yılında Türkiye Büyük Millet Meclisi, “Ana dilimize ve Milli Birliğimize yaptığı hizmetlerden dolayı” özel bir kanunla vatana hizmet tertibinden aylık bağlanmıştır. Yetmiş yıl karanlık bir dünyada yaşayan Aşık Veysel Şatıroğlu, 21 Mart 1973 tarihinde ölmüştür.

KARA TOPRAK

Dost dost diye nicesine sarıldım
Benim sadık yarim kara topraktır
Beyhude dolandım boşa yoruldum
Benim sadık yarim kara topraktır

Nice güzellere bağlandım kaldım
Ne bir vefa gördüm ne fayda buldum
Her türlü isteğim topraktan aldım
Benim sadık yarim kara topraktır

Koyun verdi kuzu verdi süt verdi
Yemek verdi ekmek verdi et verdi
Kazma ile döğmeyince kıt verdi
Benim sadık yarim kara topraktır

Adem’den bu deme neslim getirdi
Bana türlü türlü meyva yetirdi
Hergün beni tepesinde götürdü

Karnın yardım kazmayınan belinen
Yüzün yırttım tırnağınan elinen
Yine beni karşıladı gülünen
Benim sadık yarim kara topraktır

İşkence yaptıkça bana gülerdi
Bunda yalan yoktur herkes de gördü
Bir çekirdek verdim dört bostan
verdi
Benim sadık yarim kara topraktır

Havaya bakarsam hava alırım
Toprağa bakarsam dua alırım
Topraktan ayrılsam nerde kalırım
Benim sadık yarim kara topraktır

Dileğin var ise iste Allah’tan
Almak için uzak gitme topraktan
Cömertlik toprağa verilmiş Hak’tan
Benim sadık yarim kara topraktır